تعداد سکه برای مهریه

انتخاب تعداد سکه برای مهریه، یکی از مهم ترین و گاه چالش برانگیزترین تصمیمات در ابتدای زندگی مشترک است که پیامدهای حقوقی و اجتماعی عمیقی برای زوجین به همراه دارد. با وجود شایعات و طرح های پیشنهادی، سقف مهریه در قانون ایران محدود نیست و توافق طرفین تعیین کننده است، اما ضمانت اجرای کیفری آن طبق قانون حمایت خانواده سال ۱۳۹۱، تا سقف ۱۱۰ سکه بهار آزادی است. این مقاله به شما کمک می کند تا با درک صحیح قوانین فعلی و طرح های در دست بررسی (مانند ۱۴ سکه)، تصمیماتی آگاهانه برای آینده ای روشن تر بگیرید.

زمانی که زوجین پای سفره عقد می نشینند، تعیین مهریه، یکی از ارکان اصلی و قراردادی این پیوند مقدس است. این تعهد مالی که از سوی مرد به زن داده می شود، نه تنها یک پشتوانه اقتصادی، بلکه نمادی از احترام و تضمین حقوق زن در طول زندگی مشترک است. اما در مسیر این انتخاب، بسیاری از افراد با ابهامات و نگرانی هایی مواجه می شوند؛ از وضعیت قوانین جاری گرفته تا شایعات مربوط به تغییرات آتی. در تجربه بسیاری از زوجین، این موضوع می تواند به یک گره کور تبدیل شود که نیازمند شفافیت و راهنمایی دقیق حقوقی است. برای درک عمیق تر این موضوع پیچیده و کمک به تصمیم گیری های آگاهانه، بررسی جنبه های مختلف تعداد سکه برای مهریه ضروری به نظر می رسد.

مهریه چیست؟ نگاهی به ریشه ها و انواع آن

مهریه در فقه اسلامی و قانون مدنی ایران، هدیه ای است که مرد در زمان عقد نکاح به زن می پردازد یا متعهد به پرداخت آن می شود. این هدیه، حق شرعی و قانونی زن محسوب شده و به محض جاری شدن صیغه عقد، مالک آن می شود. فلسفه مهریه فراتر از یک تعهد مالی ساده است؛ در بسیاری از فرهنگ ها، از جمله فرهنگ ایرانی، مهریه به عنوان نمادی از ارزش و جایگاه زن و همچنین تضمینی برای او در صورت بروز مشکلات احتمالی در زندگی مشترک، تلقی می شود.

تعریف قانونی و شرعی مهریه

در نگاه شرعی، مهریه حق مالی زن است که با وقوع عقد ازدواج، بر ذمه مرد مستقر می شود. در قانون مدنی ایران نیز مهریه به عنوان مال معینی تعریف شده که بر اثر عقد نکاح، زن مالک آن می شود. این مال می تواند عین خارجی، منفعت، یا حتی یک کار و آموزش باشد، به شرطی که ارزش مالی داشته و معلوم و معین باشد.

انواع مهریه در قانون ایران

مهریه در نظام حقوقی ایران به سه دسته اصلی تقسیم می شود که هر یک شرایط و احکام خاص خود را دارند:

• مهرالمسمی: این نوع مهریه، رایج ترین شکل مهریه است که در زمان عقد نکاح، با توافق و تراضی کامل زوجین، میزان و نوع آن به صورت مشخص تعیین و در سند ازدواج درج می شود. به عنوان مثال، توافق بر ۳۰۰ سکه تمام بهار آزادی.
• مهرالمثل: در صورتی که در عقد دائم، مهریه به هیچ وجه تعیین نشده باشد یا اگر تعیین شده اما به دلایلی (مانند مجهول بودن مال) باطل باشد و زن و مرد با هم نزدیکی کرده باشند، زن مستحق مهرالمثل خواهد بود. مهرالمثل با توجه به شان و جایگاه زن در جامعه، وضعیت خانوادگی، تحصیلات و عرف محل، توسط کارشناس و دادگاه تعیین می شود.
• مهرالمتعه: این نوع مهریه زمانی مطرح می شود که در عقد دائم، مهریه تعیین نشده باشد و قبل از نزدیکی، مرد زن را طلاق دهد. در این شرایط، مرد موظف است با توجه به وضعیت مالی و اجتماعی خودش، مبلغی را به عنوان مهرالمتعه به زن بپردازد.

مهریه در عقد دائم و موقت

در عقد دائم، تعیین مهریه، اگرچه مستحب است و توصیه می شود، اما از شرایط صحت عقد نیست؛ یعنی اگر در عقد دائم مهریه تعیین نشود، عقد صحیح است و زن همچنان مستحق مهریه خواهد بود (که در این صورت مهرالمثل یا مهرالمتعه خواهد بود). اما در عقد موقت (متعه)، تعیین مهریه شرط صحت عقد است. اگر در عقد موقت مهریه تعیین نشود، عقد باطل خواهد بود. این تفاوت نشان دهنده اهمیت مهریه در استحکام بخشیدن به تعهدات در انواع مختلف ازدواج است.

محدودیت های قانونی تعداد سکه برای مهریه: از ۱۱۰ تا شایعات ۱۴ سکه

یکی از پرتکرارترین پرسش ها در مورد مهریه، ابهامات پیرامون سقف قانونی آن و طرح های جدید است. در این قسمت به بررسی دقیق این موضوعات می پردازیم تا تصویری روشن از وضعیت فعلی و آتی مهریه در ایران ارائه شود.

واقعیت ۱۱۰ سکه: سقف ضمانت اجرای کیفری

در نظام حقوقی ایران، سقف و تعداد سکه برای مهریه از نظر اصل مطالبه، محدودیتی ندارد؛ یعنی زوجین می توانند هر تعداد سکه ای را به عنوان مهریه تعیین کنند، حتی هزاران سکه. اما آنچه در ذهن بسیاری به عنوان سقف مهریه جا افتاده، به ضمانت اجرای کیفری آن مربوط می شود. ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده مصوب سال ۱۳۹۱، در این زمینه بسیار کلیدی است:

«هرگاه مهریه در زمان وقوع عقد تا یکصد و ده سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات ماده (۲) قانون اجرای محکومیت های مالی است و چنانچه مهریه، بیشتر از این میزان باشد در خصوص مازاد، فقط ملائت زوج ملاک پرداخت است. رعایت مقررات مربوط به محاسبه مهریه به نرخ روز کماکان الزامی است.»

این ماده به وضوح بیان می کند که اگر مهریه تا ۱۱۰ سکه باشد، زن می تواند برای مطالبه آن، از طریق دادگاه اقدام کرده و در صورت عدم پرداخت و اثبات تمکن مالی مرد، حکم جلب او را نیز بگیرد. این یعنی مرد تا زمان پرداخت این میزان از مهریه یا اثبات اعسار، در معرض بازداشت و حبس قرار دارد. برای بسیاری از مردان، همین تهدید حبس، عامل بازدارنده ای است که آن ها را به پرداخت مهریه ترغیب می کند.

اما اگر تعداد سکه برای مهریه بیش از ۱۱۰ سکه باشد، مازاد بر آن، تنها در صورتی از مرد قابل وصول است که زوجه بتواند «ملاءت زوج» (توانایی مالی) را برای آن اثبات کند. در این شرایط، مرد بابت مازاد ۱۱۰ سکه زندانی نخواهد شد، بلکه تنها به صورت مدنی ملزم به پرداخت آن می شود، که معمولاً به صورت اقساط و پس از بررسی دقیق وضعیت مالی او توسط دادگاه صورت می گیرد.

مثال کاربردی برای فهم بهتر: تصور کنید مهریه یک زن، ۳۰۰ سکه تمام بهار آزادی است. در صورتی که این زن مهریه خود را مطالبه کند و مرد توانایی پرداخت یکجای آن را نداشته باشد، دادگاه ابتدا برای ۱۱۰ سکه اول، رویه کیفری (امکان جلب و بازداشت) را اعمال می کند. اگر مرد در این مرحله درخواست اعسار دهد و پذیرفته شود، این ۱۱۰ سکه نیز قسط بندی خواهد شد. برای ۱۹۰ سکه باقی مانده (مازاد بر ۱۱۰ سکه)، زن باید در دادگاه ثابت کند که مرد توانایی پرداخت این میزان را دارد. در غیر این صورت، مرد بابت این ۱۹۰ سکه زندانی نمی شود و صرفاً به صورت اقساطی (در صورت اثبات توانایی پرداخت)، محکوم به پرداخت خواهد شد. این موضوع نشان می دهد که ۱۱۰ سکه، سقف مهریه نیست، بلکه سقف ضمانت اجرای کیفری آن است.

طرح قانون ۱۴ سکه مهریه: آیا به تصویب رسید؟

در سال های اخیر، طرح های مختلفی در مجلس شورای اسلامی با هدف اصلاح قوانین مهریه مطرح شده که یکی از آن ها، محدود کردن ضمانت اجرای کیفری مهریه به ۱۴ سکه است. این طرح که با عنوان قانون ۱۴ سکه مهریه شناخته می شود، همچنان در حال بررسی بوده و تا لحظه نگارش این مقاله (به روزرسانی ۱۴۰۴)، به تصویب نهایی نرسیده و به قانون لازم الاجرا تبدیل نشده است.

هدف اصلی از این گونه طرح ها، کاهش آمار زندانیان مهریه است که در سال های اخیر به دلیل افزایش قیمت سکه، به معضلی جدی برای قوه قضائیه تبدیل شده است. حامیان این طرح معتقدند که کاهش سقف ضمانت اجرای حبس، می تواند به تحکیم بنیان خانواده کمک کرده و از سوءاستفاده های احتمالی از مهریه جلوگیری کند.

نکته مهم این است که حتی در صورت تصویب نهایی این طرح، زن همچنان حق مطالبه کل مهریه توافق شده را خواهد داشت. تفاوت در این است که فقط بابت ۱۴ سکه اول، امکان صدور حکم جلب و بازداشت وجود خواهد داشت و برای مازاد بر آن، زن باید توانایی مالی مرد را به اثبات برساند و از طریق مدنی (معمولاً اقساطی) اقدام به وصول کند. بنابراین، قانون ۱۴ سکه مهریه به هیچ عنوان به معنای محدود کردن اصل مهریه یا لغو حق زن نیست، بلکه صرفاً جنبه کیفری آن را تحت تأثیر قرار می دهد.

سایر طرح ها و شایعات پیرامون سقف مهریه

علاوه بر طرح ۱۴ سکه، شایعاتی نیز در مورد طرح هایی با سقف های پایین تر (مانند ۵ سکه) و یا حتی حذف کامل حبس برای مهریه مطرح شده است. اما واقعیت این است که این موارد نیز صرفاً در حد طرح یا ایده بوده و هیچ یک به مرحله تصویب نهایی نرسیده اند. مهم است که شهروندان در مواجهه با این گونه اخبار، به منابع رسمی و معتبر توجه کنند تا دچار سردرگمی و اطلاعات نادرست نشوند.

تفاوت های کلیدی: مهریه عندالمطالبه و مهریه عندالاستطاعه

یکی از مهم ترین تصمیماتی که زوجین در زمان عقد باید اتخاذ کنند، انتخاب نوع پرداخت مهریه است: مهریه عندالمطالبه یا مهریه عندالاستطاعه. این انتخاب، تفاوت های حقوقی و عملی چشمگیری در آینده زندگی مشترک و فرآیند مطالبه مهریه خواهد داشت.

مهریه عندالمطالبه

مهریه عندالمطالبه به معنای آن است که زن می تواند در هر زمانی پس از وقوع عقد، مهریه خود را از مرد مطالبه کند و مرد مکلف به پرداخت آن است. در این حالت، اصل بر توانایی مالی مرد برای پرداخت مهریه است و نیازی نیست که زن توانایی مالی او را اثبات کند. در صورت عدم پرداخت و نداشتن عذر موجه قانونی (مانند اعسار)، مرد مسئول پرداخت است و می تواند با ضمانت اجرای کیفری (تا سقف ۱۱۰ سکه) و توقیف اموال مواجه شود.

مهریه عندالاستطاعه

در مقابل، مهریه عندالاستطاعه به این معناست که زن زمانی می تواند مهریه خود را مطالبه کند که مرد توانایی مالی برای پرداخت آن را داشته باشد. در این حالت، بار اثبات توانایی مالی مرد بر عهده زن است. یعنی زن باید با ارائه مدارک و شواهد معتبر، ثابت کند که مرد در حال حاضر توانایی پرداخت مهریه را دارد. تا زمانی که این اثبات صورت نگیرد، مرد الزامی به پرداخت ندارد و ضمانت اجرای کیفری نیز برای او اعمال نخواهد شد.

پیامدهای انتخاب هر یک

انتخاب بین این دو نوع مهریه، می تواند سرنوشت ساز باشد. مهریه عندالمطالبه، امنیت خاطر بیشتری را برای زن فراهم می کند و روند مطالبه آن در صورت بروز اختلاف، ساده تر و سریع تر است. اما همین ویژگی، می تواند فشار مالی سنگینی را بر مرد تحمیل کند و او را در معرض خطر حبس قرار دهد.

در مقابل، مهریه عندالاستطاعه، فشار کمتری را بر مرد وارد می کند و از او در برابر حبس ناخواسته حمایت می کند. اما برای زن، روند مطالبه آن دشوارتر و طولانی تر است، زیرا باید توانایی مالی مرد را اثبات کند که گاهی اوقات بسیار چالش برانگیز است. شاید برای همین است که بسیاری از زنان همچنان تمایل به انتخاب مهریه عندالمطالبه دارند.

ویژگی	عندالمطالبه	عندالاستطاعه
زمان مطالبه	هر زمان بعد از عقد	زمانی که زوج توانایی مالی داشته باشد
نیاز به اثبات توان مالی	خیر، اصل بر توانایی است	بله، زوجه باید توانایی زوج را اثبات کند
امکان حبس (تا ۱۱۰ سکه)	بله، در صورت عدم پرداخت و عدم اعسار	خیر، تا اثبات توانایی پرداخت توسط زوجه
روند قانونی	ساده تر و سریع تر	پیچیده تر و طولانی تر

انتخاب آگاهانه در این مرحله، می تواند از بسیاری از درگیری های آتی پیشگیری کند و برای هر دو طرف، آرامش بیشتری را به ارمغان آورد. مشاوره های حقوقی پیش از عقد، در این زمینه بسیار یاری رسان است.

چگونگی مطالبه و اجرای مهریه: راهکارهای قانونی برای زنان

هنگامی که زن تصمیم به مطالبه مهریه خود می گیرد، دو مسیر قانونی اصلی پیش روی او قرار دارد: اقدام از طریق اجرای ثبت و یا طرح دعوا در دادگاه. هر یک از این مسیرها، مزایا و معایب خاص خود را دارند و انتخاب روش مناسب به شرایط خاص پرونده بستگی دارد.

مطالبه از طریق اجرای ثبت

یکی از راه های نسبتاً سریع تر برای مطالبه مهریه، اقدام از طریق اداره ثبت اسناد و املاک است. این روش برای زمانی مناسب است که سند ازدواج رسمی باشد و زن بتواند اموال مشخصی از مرد (مانند ملک، خودرو، حساب بانکی) را برای توقیف معرفی کند.

مزایا:

• سرعت بالاتر: معمولاً این روش از مراجعه مستقیم به دادگاه سریع تر است، زیرا نیاز به طی مراحل پیچیده دادرسی اولیه در دادگاه ندارد.
• عدم نیاز به اثبات اولیه ملائت زوج: در این روش، زن در ابتدا نیازی به اثبات توانایی مالی مرد ندارد و صرفاً با معرفی اموال او، می تواند برای توقیف اقدام کند.

معایب:

• هزینه های حق الثبت: زن باید درصدی از مهریه خود را به عنوان حق الثبت به اداره ثبت بپردازد که می تواند مبلغ قابل توجهی باشد، به خصوص برای مهریه های کلان. البته برخی معافیت ها یا تخفیف ها ممکن است وجود داشته باشد.
• محدودیت ها: اگر مرد اموال مشخصی نداشته باشد یا اموال او در دسترس نباشد، این روش کارایی کمتری دارد.

مراحل گام به گام و مدارک لازم:
زن با در دست داشتن سند ازدواج رسمی، به دفترخانه محل تنظیم سند مراجعه کرده و درخواست صدور اجراییه برای مهریه می کند. سپس با اجراییه صادره و معرفی اموال مرد (مانان پلاک ثبتی ملک، مشخصات خودرو، شماره حساب بانکی)، به اداره ثبت محل سکونت مرد مراجعه کرده و درخواست توقیف اموال را می دهد. اداره ثبت، پس از بررسی، دستور توقیف اموال را صادر می کند.

مطالبه از طریق دادگاه

در مواردی که امکان شناسایی اموال از طریق ثبت وجود ندارد، یا زن به هر دلیلی ترجیح می دهد از ابتدا به دادگاه مراجعه کند، این مسیر انتخاب می شود. زن باید دادخواست مطالبه مهریه را به دادگاه خانواده ارائه دهد.

نقش دادگاه در بررسی ادعای اعسار و تعیین اقساط:
در دادگاه، مرد می تواند درخواست اعسار از پرداخت مهریه را مطرح کند. دادگاه با بررسی دقیق وضعیت مالی مرد (از جمله درآمد، دارایی ها، بدهی ها و تعداد افراد تحت تکفل)، در صورت احراز اعسار، حکم به تقسیط مهریه می دهد. این اقساط شامل یک پیش قسط و سپس اقساط ماهانه می شود. این فرآیند، فرصتی برای مرد فراهم می آورد تا بتواند با توجه به توان مالی خود، بدهی مهریه را پرداخت کند و از حبس جلوگیری شود.

توقیف اموال برای مهریه

یکی از مهم ترین ابزارهای قانونی برای زن به منظور وصول مهریه، توقیف اموال برای مهریه است. این توقیف می تواند شامل موارد زیر باشد:

• حقوق: بخشی از حقوق ماهانه مرد (طبق قانون یک چهارم حقوق و اگر مرد متأهل و دارای فرزند باشد یک سوم حقوق) قابل توقیف است.
• خودرو: خودروی به نام مرد، قابل توقیف و در نهایت به مزایده گذاشته می شود.
• ملک: املاک و مستغلات متعلق به مرد نیز قابل توقیف و فروش هستند.

اما در این میان، آشنایی با «مستثنیات دین» اهمیت زیادی دارد. مستثنیات دین، اموالی هستند که حتی با وجود حکم قضایی، قابل توقیف نیستند، چرا که برای ادامه زندگی و حفظ شان بدهکار و خانواده اش ضروری هستند. از جمله مهم ترین مستثنیات دین می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• منزل مسکونی که عرفاً در شان محکوم علیه و خانواده او باشد.
• اثاثیه مورد نیاز زندگی (تا حد عرف و نیاز).
• آذوقه موجود به قدر احتیاج یک ماه.
• ابزار و وسایل کار و امرار معاش (در صورت نیاز).

این بدان معناست که اگر مرد تنها یک خانه متعارف داشته باشد که در آن زندگی می کند، یا یک خودرو که تنها وسیله امرار معاش اوست، معمولاً این اموال قابل توقیف برای مهریه نخواهند بود. این قوانین برای ایجاد تعادل و جلوگیری از بی خانمانی یا از بین رفتن کامل امکانات زندگی محکوم علیه وضع شده اند.

دادخواست اعسار و تقسیط مهریه: حمایت از مردان در شرایط مالی دشوار

در بسیاری از موارد، مردان به دلیل مشکلات اقتصادی و ناتوانی در پرداخت یکجای مهریه، با فشار زیادی روبرو می شوند و خطر زندان آن ها را تهدید می کند. در چنین شرایطی، قانون راهکار دادخواست اعسار مهریه و تقسیط مهریه را برای حمایت از آن ها پیش بینی کرده است.

مفهوم اعسار از پرداخت مهریه و شرایط پذیرش آن توسط دادگاه

اعسار به معنای ناتوانی مالی فرد در پرداخت بدهی های خود است. در مورد مهریه، مردی که توان پرداخت یکجای مهریه را ندارد، می تواند با ارائه دادخواست اعسار به دادگاه، از دادگاه تقاضا کند که او را معسر (ناتوان از پرداخت) تشخیص داده و حکم به تقسیط مهریه دهد. دادگاه برای پذیرش این دادخواست، شرایط مالی مرد را به دقت بررسی می کند.

مدارک و شواهد لازم برای اثبات اعسار

اثبات اعسار، نیازمند ارائه مدارک و شواهد کافی به دادگاه است. این مدارک شامل موارد زیر می شود:

• استشهادیه: شهادت کتبی دو نفر معتمد که از وضعیت مالی مرد آگاه هستند و گواهی می دهند که مرد توانایی پرداخت یکجای مهریه را ندارد.
• لیست دارایی ها و بدهی ها: مرد باید لیستی کامل از تمامی اموال منقول و غیرمنقول خود، اعم از خودرو، ملک، سهام، حساب های بانکی و همچنین تمامی بدهی های خود را به دادگاه ارائه دهد.
• گردش حساب بانکی: ارائه گردش حساب بانکی در یک بازه زمانی مشخص (معمولاً چند ماهه) می تواند به دادگاه در درک وضعیت درآمد و هزینه های مرد کمک کند.
• فیش حقوقی و قرارداد کاری: اگر مرد شاغل باشد، ارائه فیش حقوقی یا قرارداد کار، میزان درآمد او را مشخص می کند.

دادگاه با بررسی این مدارک و انجام تحقیقات لازم، در مورد اعسار مرد تصمیم گیری می کند. نکته مهم این است که صرف ادعای اعسار کافی نیست و مرد باید توانایی مالی خود را به وضوح به دادگاه نشان دهد.

نحوه تعیین اقساط مهریه توسط دادگاه

در صورت پذیرش دادخواست اعسار، دادگاه با در نظر گرفتن تمامی جوانب، میزان و نحوه تقسیط مهریه را تعیین می کند. این اقساط معمولاً شامل موارد زیر است:

• پیش قسط: مبلغی که مرد باید در ابتدای صدور حکم به صورت نقدی پرداخت کند. این مبلغ بسته به توانایی مالی مرد و تشخیص قاضی متغیر است.
• اقساط ماهانه: مبالغی که مرد باید به صورت ماهانه به حساب زن واریز کند. میزان این اقساط نیز با توجه به درآمد و هزینه های زندگی مرد تعیین می شود تا فشار غیرقابل تحمل به او وارد نشود.

قاضی در تعیین میزان پیش قسط و اقساط ماهانه، نه تنها وضعیت مالی مرد، بلکه تعداد افراد تحت تکفل، هزینه های زندگی ضروری و حتی وضعیت اقتصادی زن را نیز در نظر می گیرد تا حکمی عادلانه صادر شود.

عواقب عدم پرداخت اقساط

پس از تعیین اقساط مهریه، مرد موظف است طبق حکم دادگاه، اقساط را به موقع پرداخت کند. در صورت عدم پرداخت سه قسط متوالی، زن می تواند مجدداً با مراجعه به دادگاه، درخواست حکم جلب مرد را داشته باشد. این یعنی، تقسیط مهریه به معنای سلب مسئولیت از مرد نیست، بلکه تنها راهکاری برای تسهیل پرداخت آن است و تعهد به پرداخت کماکان پابرجاست.

در این مرحله نیز، آگاهی از حقوق و وظایف، می تواند مردان را از مواجهه با مشکلات جدی تر نجات دهد و به آن ها کمک کند تا با مدیریت صحیح امور مالی، تعهدات خود را انجام دهند.

محاسبه مهریه به نرخ روز و مالیات آن

یکی از موضوعات مهم و پرتکرار در بحث تعداد سکه برای مهریه، نحوه محاسبه آن در طول زمان و همچنین مباحث مربوط به مالیات است. تغییرات اقتصادی و تورم، ارزش مهریه را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد، از این رو، قانون برای حفظ حقوق زن، راهکارهایی را پیش بینی کرده است.

نحوه محاسبه مهریه به نرخ روز

طبق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده (که پیشتر ذکر شد) و همچنین تبصره الحاقی به ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، اگر مهریه به صورت وجه رایج (پول نقد) تعیین شده باشد، یا به صورت سکه یا سایر اقلامی باشد که ارزش آن ها با گذشت زمان دچار تغییر می شود، ارزش آن در زمان مطالبه، بر اساس شاخص سالانه قیمت ها که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می شود، محاسبه و به نرخ روز به زن پرداخت می شود. این بدان معناست که حتی اگر مهریه ۱۰ سکه در ۲۰ سال پیش تعیین شده باشد، ارزش ریالی آن در زمان مطالبه، بر اساس نرخ روز سکه محاسبه خواهد شد.

این قانون با هدف حفظ قدرت خرید مهریه و جلوگیری از تضییع حقوق زن به دلیل تورم و کاهش ارزش پول ملی وضع شده است. در تجربه بسیاری از افراد، نوسانات بازار طلا و ارز، تأثیر بسزایی بر ارزش مهریه گذاشته و این قانون تا حد زیادی به جبران این تفاوت کمک می کند. شاید برای همین است که زنان در زمان مطالبه، به دنبال محاسبه مهریه به نرخ روز هستند.

مالیات مهریه و حق ثبت

مبحث «مالیات مهریه» نیز یکی از موضوعاتی است که گاهی اوقات باعث سردرگمی می شود. در حال حاضر، به خود مهریه، به صورت مستقیم مالیاتی تعلق نمی گیرد. آنچه در برخی مواقع با عنوان مالیات مهریه مطرح می شود، در واقع حق ثبت مهریه است که در زمان ثبت رسمی ازدواج در دفاتر اسناد رسمی، از طرفین دریافت می شود.

این حق الثبت، هزینه ای است که بابت ثبت رسمی سند ازدواج و تعهد مهریه دریافت می گردد و ارتباطی با مالیات بر درآمد یا دارایی ندارد. در طرح های پیشنهادی اخیر، این بحث مطرح شده بود که برای مهریه های با تعداد سکه برای مهریه بیش از ۱۴ سکه، درصدی به عنوان مالیات بر مهریه در نظر گرفته شود. اما همانطور که پیشتر اشاره شد، این طرح ها هنوز به تصویب نهایی نرسیده اند و در حال حاضر، این مالیات به صورت رسمی اجرا نمی شود.

با این حال، یک نکته مهم در خصوص معافیت از حق الثبت وجود دارد: طبق برخی طرح ها و گمانه زنی ها، اگر مهریه تا سقف ۱۴ سکه تعیین شود، ممکن است از پرداخت حق الثبت معاف باشد. این موضوع می تواند تشویقی برای زوجین باشد تا مهریه هایی با تعداد سکه برای مهریه پایین تر تعیین کنند و از هزینه های اضافی قانونی معاف شوند. اما باید توجه داشت که این موارد نیز نیازمند تصویب نهایی و ابلاغ رسمی هستند.

نکات مهم و سوالات پرتکرار (تجربه محور)

در مسیر پر پیچ و خم مسائل حقوقی خانواده، به ویژه موضوع مهریه، پرسش های زیادی در ذهن افراد شکل می گیرد. در این بخش، به برخی از رایج ترین سوالات می پردازیم که می تواند راهگشای بسیاری از ابهامات باشد.

آیا مهریه به نرخ روز محاسبه می شود؟

بله، مهریه در صورتی که به صورت سکه، طلا یا وجه نقد تعیین شده باشد، به نرخ روز محاسبه می شود. این محاسبه بر اساس شاخص سالانه قیمت ها که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران اعلام می گردد، صورت می پذیرد. این موضوع به حفظ ارزش مهریه در برابر تورم و نوسانات اقتصادی کمک شایانی می کند و حق زن را تضمین می کند. این موضوع برای بسیاری از افرادی که مهریه شان سال ها پیش تعیین شده، بسیار اهمیت دارد.

آیا در قانون جدید مهریه زندان دارد؟

بله، در قانون جدید مهریه زندان دارد، اما با محدودیت های مشخص. طبق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، ضمانت اجرای کیفری (امکان حبس) برای مهریه تا سقف ۱۱۰ سکه تمام بهار آزادی اعمال می شود. برای مبالغ بیش از ۱۱۰ سکه، مرد بابت مازاد آن زندانی نمی شود و وصول مهریه مشروط به اثبات توانایی مالی او توسط زن است. طرح کاهش سقف کیفری به ۱۴ سکه نیز در مجلس در دست بررسی است، اما هنوز به قانون تبدیل نشده است.

قانون جدید مهریه از کی اجرا می شود و شامل چه کسانی است؟

تا لحظه نگارش این مقاله (به روزرسانی ۱۴۰۴)، قانون جدید و رسمی که سقف مهریه را به ۱۴ سکه کاهش دهد، هنوز تصویب و اجرایی نشده است. قوانین فعلی بر پایه همان ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده (محدودیت ۱۱۰ سکه برای حبس) استوارند. در صورتی که طرح های جدید به تصویب برسند، جنبه های کیفری قوانین جدید (مثل محدودیت حبس به ۱۴ سکه) می تواند شامل ازدواج های قبلی نیز شود، اما حق اصل مهریه که در زمان عقد توافق شده، پابرجاست.

مدت زمان پرداخت مهریه توسط مرد

زمانی که زن از طریق قانونی (اجرای ثبت یا دادگاه) برای مطالبه مهریه اقدام می کند و اجراییه صادر می شود، مرد معمولاً یک ماه فرصت دارد تا نسبت به پرداخت مهریه اقدام کرده یا دادخواست اعسار از پرداخت آن را به دادگاه ارائه دهد. در صورت عدم اقدام در این مدت و عدم اثبات اعسار، زن می تواند درخواست حکم جلب مرد را داشته باشد. اگر اعسار پذیرفته شود، مهریه قسط بندی شده و مرد موظف به پرداخت اقساط طبق رای دادگاه است.

بخشش یا گذشت از مهریه

زن می تواند با اراده خود، مهریه را ببخشد یا از آن گذشت کند. این اقدام می تواند به چند صورت باشد:

• ابراء: زن به طور کامل و بدون هیچ شرطی، مهریه را می بخشد. در این صورت، حق مهریه به طور کامل ساقط می شود و زن دیگر نمی تواند آن را مطالبه کند. این بخشش قطعی و غیرقابل رجوع است.
• بذل: زن بخشی از مهریه را در ازای طلاق خلع یا مبارات به مرد می بخشد. این بذل، تا پایان عده قابل رجوع است، مگر اینکه صیغه طلاق جاری و قطعی شود.
• هبه: زن مهریه خود را به مرد هبه می کند (می بخشد). در هبه، زن می تواند تا زمانی که مال هبه شده در ملکیت مرد است، از هبه خود رجوع کند و مهریه را پس بگیرد، مگر اینکه شرایط خاصی برای عدم رجوع فراهم شده باشد.

همیشه توصیه می شود که برای هرگونه اقدام در زمینه بخشش یا گذشت از مهریه، با وکیل متخصص مشورت شود تا از پیامدهای حقوقی آن آگاه باشید و از پشیمانی های احتمالی جلوگیری شود.

مهریه زن ناشزه

اگر زنی ناشزه (به معنای تمکین نکردن از وظایف زناشویی بدون عذر موجه) باشد، حق مهریه او پابرجاست. نشوز، حق زن را نسبت به مهریه ساقط نمی کند، اما باعث می شود که نفقه به او تعلق نگیرد. این تفکیک بین حق مهریه و نفقه، یکی از اصول مهم در قانون خانواده ایران است و نشان می دهد مهریه، فارغ از تمکین زن، حق اوست.

مهریه و فوت زوجه

در صورتی که زوجه قبل از دریافت مهریه فوت کند، مهریه او به ورثه منتقل می شود و ورثه (پدر و مادر، فرزندان، همسر و سایر طبقات ارث) می توانند برای مطالبه آن از مرد اقدام کنند. این موضوع نشان می دهد که مهریه، یک حق مالی است که حتی پس از فوت زن، همچنان بر ذمه مرد باقی می ماند و به عنوان بخشی از دارایی های متوفی، به ورثه او به ارث می رسد.

نتیجه گیری: نگاهی به آینده و اهمیت آگاهی حقوقی

انتخاب تعداد سکه برای مهریه، بیش از آنکه یک عدد و رقم ساده باشد، تعهدی عمیق با پیامدهای حقوقی و اجتماعی فراوان است. در این مقاله تلاش شد تا با زبانی ساده و روایت محور، ابهامات پیرامون قوانین مهریه، به ویژه در خصوص محدودیت های ۱۱۰ سکه برای حبس و طرح های پیشنهادی ۱۴ سکه، شفاف سازی شود. در تجربه بسیاری از افراد، آگاهی از تفاوت های مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه، فرآیندهای مطالبه از طریق ثبت و دادگاه، و نحوه تقسیط مهریه، می تواند در بزنگاه های سرنوشت ساز، راهگشا باشد.

اهمیت آگاهی حقوقی در این زمینه، از آن روست که نه تنها به زوجین در تصمیم گیری های اولیه کمک می کند، بلکه در صورت بروز اختلافات نیز آن ها را برای دفاع از حقوق خود توانمند می سازد. همانطور که زندگی مشترک، مسیری پرفراز و نشیب است، مسائل حقوقی پیرامون آن نیز پیچیدگی های خاص خود را دارد. بی شک، با اتکا به دانش صحیح و در صورت لزوم، مشاوره با وکلای متخصص، می توان از بسیاری از مشکلات پیشگیری کرد و آینده ای آرام تر را برای خود و خانواده رقم زد.

در نهایت، اگر در هر مرحله از زندگی مشترک، با پرسش ها یا چالش هایی در مورد مهریه و سایر مسائل حقوقی خانواده مواجه شدید، به یاد داشته باشید که مشاوره با وکلای متخصص، بهترین گام برای حفظ حقوق و آرامش شماست.